तुम्ही अशा वास्तवाची कल्पना करू शकता का, जिथे संगणक तुमच्या मनातील विचार पाहू शकतील? नाही? हे खूपच अवास्तव वाटते, नाही का? पण, आता हे वास्तव बनण्याच्या अधिक जवळ आले आहे. होय, एटीआर कॉम्प्युटेशनल न्यूरोसायन्स लॅब्समधील जपानी संशोधकांनी आता एक असे एआय मशीन विकसित केले आहे , जे तुमच्या मनात डोकावून तुम्ही काय विचार करत आहात हे अविश्वसनीय अचूकतेने दृश्यात्मक स्वरूपात मांडू शकते.
'मानवी मेंदूच्या क्रियाकलापांवरून प्रतिमेची सखोल पुनर्रचना' नावाच्या त्यांच्या शोधनिबंधात , शास्त्रज्ञांनी एखादी व्यक्ती कशाकडे पाहत आहे किंवा केवळ कशाबद्दल विचार करत आहे यावर आधारित प्रतिमेची प्रतिकृती तयार केली आहे – अर्थात, ही प्रतिमा तुम्ही नैसर्गिकरित्या पाहता त्या प्रतिमेसारखी तंतोतंत नसली तरी, तुमच्या विचारांचे एक अस्पष्ट चित्रण आहे.
एआय ची ही पुढची पिढी आपण पहात किंवा विचार करीत असलेल्या प्रतिमा निश्चित करण्यासाठी मेंदूच्या लाटा (एमआरआय डेटा) ची मदत घेते आणि त्यानंतर त्याद्वारे त्या प्रतिमा तयार करतात. सोप्या शब्दांत, आम्ही काय विचार करीत आहोत हे प्रत्यक्षात नकळत हे आपले मन वाचत आहे.
त्यांच्या एआयला प्रशिक्षित करण्यासाठी, संशोधकांनी दोन प्रकारचे प्रयोग केले आहेत: प्रतिमा सादरीकरण प्रयोग आणि एक प्रतिमा-कल्पना प्रयोग. प्रतिमा सादरीकरण प्रयोगांमध्ये चार वेगवेगळ्या प्रकारच्या सत्रांचा समावेश होता, ज्यामध्ये दृश्य प्रतिमांचे वेगवेगळे प्रकार (नैसर्गिक प्रतिमा, भौमितिक आकार आणि अक्षरे) सादर केले गेले. प्रतिमा-कल्पना प्रयोगामध्ये, सहभागींना प्रतिमा सादरीकरण प्रयोगाच्या चाचणी नैसर्गिक प्रतिमा सत्रात आणि भौमितिक आकार सत्रात सादर केलेल्या प्रतिमांमधून निवडलेल्या २५ प्रतिमांपैकी एका प्रतिमेची दृष्य कल्पना (आठवण) करणे आवश्यक होते. १० महिन्यांच्या कालावधीत, त्यांनी मेंदूच्या क्रियाकलापांचा डेटा प्रत्यक्ष वेळेत (रिअल-टाइम) गोळा केला आणि तसेच मानवी सहभागींना त्यांनी भूतकाळात जे पाहिले होते त्याची कल्पना करायला लावूनही डेटा गोळा केला.
एआयमध्ये अजूनही सुधारण्याची संधी आहे ज्यात जेव्हा आपल्या मनाचे वाचन करण्याची वेळ येते तेव्हा परिपूर्णतेची कमतरता असते. हे कोमा किंवा वनस्पतिवत् होणारी काही प्रकारची स्थिती असलेल्यांना शक्यतो उपयुक्त ठरू शकते आणि हे लोकांना बोलण्यात अडचणीत मदत करण्यासाठी देखील वापरले जाऊ शकते.
मात्र, प्रत्येकजण या तंत्रज्ञानाच्या संभाव्यतेबद्दल उत्साही नाही . त्यांना वाटते की यामुळे गोपनीयतेचा भंग पूर्णपणे नवीन स्तरावर पोहोचतो आणि या प्रकारच्या तंत्रज्ञानाचा कोणत्या मार्गांनी गैरवापर केला जाऊ शकतो याचा विचार करणे भीतीदायक आहे.
